MiNaH ở Cambodia (6): Internet

Tuy ADSL ở mình cà giựt và chậm như sên, nhưng tính ra dân mình được sử dụng máy tính và internet tương đối rộng rãi, dễ dàng.


Ở Siem Rep, khách sạn 3 sao Angkor Way lịch sự, sang trọng, rất ổn, nhưng chỉ có 2 máy tính. Hai máy tính này đều nối internet, tốc độ chậm, ráng lắm cũng chỉ được như đường dial up. Chi phí mướn máy là 2 USD/giờ. Mình sử dụng máy trong 30', tốn 1 USD, vừa đủ thời gian để làm các việc (theo thứ tự): HA check mail (phải ưu tiên cho cô nàng sử dụng trước ), chép hình từ máy chụp hình vào USB, HA xem qua hình chụp một lượt , MiNaH check mail và lên blog.


Khách sạn 4 sao Mittapheap ở Phnom Penh cũng rất đẹp, lịch sự, sang trọng. Ở tiền sảnh, người ta để 4 máy vi tính với màn hình LCD. Họ thông báo khách được truy cập internet miễn phí. Tuy nhiên, không biết lúc khác như thế nào, chứ hơn 1 ngày đoàn ở Phnom Penh thì không ai sử dụng được máy tính để truy cập internet. Báo nhân viên thì họ nói đang sửa, nhưng cuối cùng... vũ như cẫn.


Cô gái này tạo dáng để chụp hình ấy chứ internet đâu có xài được. Nhìn lên màn hình máy tính mà xem, trình duyệt đang hiển thị thông báo "Page cannot display" đó. Hihi...

MiNaH ở Cambodia (5): Angkor Wat (phần 2)

Được xem như đỉnh điểm của kiến trúc Khơme vẫn là Angkor Wat, với những đường nét mạnh mẽ và những bức chạm khắc phong phú và tuyệt đẹp chạy suốt những hành lang dài quanh ngôi đền. Angkor Wat có tường cao và hào nước bao quanh không bị cây rừng tàn phá nên được xem là còn nguyên vẹn nhất trong quần thể kiến trúc Angkor.

Để có thể cảm nhận được Angkor Wat có sức mạnh huyền bí quyến rủ bao nhiêu người đến thăm đền thế nào thì du khách nên đợi đến hoàng hôn. Angkor Wat dưới ánh hoàng hôn, đền với các tháp và đá trở thành vàng đỏ rực ẩn hiện dước bóng cây thốt nốt. Đôi khi lúc hoàng hôn xuống, du khách thấy cảnh hàng ngàn bay quanh đền và trên bầu trời Angkor rất ngoạn mục. Sau khi viếng thăm Angkor Wat, không một du khách nào mà không có ấn tượng và bị ảnh hưởng vào trí tưởng tượng của mình trước kỳ công huyền bí của một nền văn minh đã biến mất. Gần một thế kỷ trước đây, một du khách người Mỹ đã yêu cầu khi bà mất, thì hài cốt bà được rãi ở cầu đá dẫn vào đền Angkor Wat, năm 1936 ước nguyện của bà đã được toại nguyên.


Gần cổng chính vào đền, du khách sẽ thấy 2 hồ nước 2 bên, nằm phía trước đền chính có 5 ngọn tháp ở trung tâm (hồ nước này nằm trong sân vườn đề cập ở phần 1). Một trong những cảnh đẹp nhất thế giới và là biểu tượng của Angkor Wat là hình 5 ngọn tháp Angkor Wat in bóng xuống hồ nước đầy sen phía trước trong ánh chiều tà. Đã đến Angkor Wat, du khách nhất định phải chụp hình với cảnh này.


Mình chụp cho HA rất đẹp, thấy rõ bóng ngôi đền, 5 ngọn tháp, những cây thốt nốt in hình lung linh trong làn nước, xen lẫn những bông sen...


Nhờ ông kia chụp dùm hai đứa. Cha này chụp tệ quá, mất tiêu mấy ngọn tháp. Đã dặn ổng ráng lấy đủ 5 ngọn tháp. Chắc ổng tưởng mình nói mấy ngọn tháp trên trời, chứ không hiểu ý nói hình in xuống nước. Tuy che mất hình mấy ngọn tháp, nhưng người mẫu và phong cảnh trông vẫn rất đẹp.


Angkor Wat trong ánh bình mình cũng đẹp quyến rũ và lãng mạn không kém khi chiều xuống...


Đây là một trong những cổng vào đền chính Angkor Wat, nhìn từ dưới lên. Trên tường có những lỗ lớn là nơi người xưa dùng để đặt những viên kim cương, đá quý, vàng bạc vào đó để thắp sáng ban đêm. Tôi cũng nhen nhúm chút ít hy vọng lượm được cục kim cương nào còn sót lại...


Một tượng Phật được thờ cúng ngay cổng vào đền chính


HDV đang chỉ dấu tích những viên đạn ghim vào tường trong thời kỳ chiến tranh. Ông HDV này là người Cambodia, vui tính nói tiếng Việt rất khá, dĩ nhiên cũng mắc phải một số lỗi. Lỗi mắc cười nhất là ổng gọi chính phủ là "ban tổ chức", vậy mà ai nghe cũng hiểu. Ngoài ra ông này kể chuyện cực kỳ... buồn ngủ.

Xem tiếp phần 3

MiNaH ở Cambodia (4): Angkor Wat (phần 1)

Angkor Wat (Angkor: kinh đô; Wat: chùa; Angkor Wat: kinh đô chùa) được xây dựng vào thế kỷ 11. Theo các nhà học giả Finot, Coedes, Bosh thì đền được xây dưới thời vua Suryavarman II để làm mộ thờ của vua. Vì thế hướng của đền là về phía tây và đền với các điêu khắc theo truyền thuyết thần Visnu chứ không đặt trọng tâm vào thần Shiva như ở các kiến trúc khác hay cung điện vua. Angkor Wat thể hiện núi Meru, trung tâm vũ trụ : Angkor được xây dựng trên ba tầng đại diện cho đất, nước và gió mà núi Meru dựa vào và nước ở hào chung quanh đền thể hiện cho đại dương trong vũ trụ. Trong ba tầng của Angkor Wat thì tầng cao nhất là trung tâm đền với tháp cao nhất có 7 vòng tượng trưng cho 7 vòng núi thiêng Meru. Từ xa Angkor Wat sừng sững trên nền trời với 5 ngọn tháp đặt theo phương vị ngũ điểm. Tháp trung tâm cao 65m có 4 tháp bao quanh với chiều cao mỗi tháp khỏang hơn 40 mét.



Khi đã đến Angkor Wat, du khách cũng sẽ có các ấn tượng không kém ngạc nhiên như những người đi trước đầu tiên khám phá ra Angkor, đi vào một thế giới khác ngoài sức tưởng tượng của họ.


Chuẩn bị lên đường khám phá Angkor Wat

Một kỳ quan kiến trúc như Angkor Wat chắc phải được xây bởi một nhà vua có tầm vóc trong lịch sử Khmer. Suryvarman II (1113-1150 AD) là vị vua hùng mạnh có công mở rộng vương quốc Khmer mang lại vinh quang cho dân tộc này. Ông là một trong hai đại đế trong triều đại Angkor. Vị vua thứ hai là Jayavarman VII, người đã xây dựng Bayon ở Angkor Thom. Ngoài Angkor Wat, Suryvarman II còn xây các đền Thommanon, Chao Say Tevoda, Banteay Samre ở Angkor, Beng Mealea (cách Angkor 60km về hướng đông), Phimai (ở Thái Lan hiện nay). Suryvarman nhiều lần mang quân đánh Đại Việt, chiếm đóng Champa, vương quốc Môn Haripunjaya (Lamphun). Dưới triều ông, đế quốc Khmer trải rộng từ biên giới Lào hiện nay ở phía Bắc, đến vương quốc Grahi ở bán đảo Mã Lai, từ Vijaya (Bình Định), nam Việt Nam đến tận vương quốc Pagan (Miến Điện). Sau khi thống nhất đất nước bị chia đôi bởi hai vua tranh giành đất nước, Suryvarman II đánh Champa và cưỡng bách cùng Champa đánh Đại Việt năm 1128, nhưng bị Lý Công Bình đẩy lui ở Nghệ An (9). Sau đó không lâu, Suryvarman II mang thủy quân quấy nhiểu bờ biển Thanh Hóa. Năm 1145, vì Champa không còn chịu theo đánh Đại Việt nữa, Suryvarman II xâm lăng Champa, chiếm Vijaya, biến Champa thành một thuộc địa của Angkor cho đến khi vua Champa Jaya Harivarman I giải phóng đất nước Champa vào năm 1149.

Đường vào đền Angkor Wat là đoạn cầu đá dài băng qua một hào nước bao quanh 4 phía xung quanh Angkor Wat. Đền Angkor Wat hình chữ nhật, chiều dài 1,500m, chiều ngang 1,300m, kể cả hào nước xung quanh rộng 190m. Đây là đền lớn nhất trong quần thể Angkor. Dọc hai bên cầu đá đi vào đền xưa kia là các tượng thần và tượng ác quỷ ở mỗi bên ôm thân rắn Nagar kéo giành giật nhau tạo ra vũ trụ. Trước đây có tất cả 54 tượng thần và 54 tượng ác quỷ ôm thân rắn ở mỗi bên đường, nay chỉ còn lại một vài tượng mà thôi, cũng là do chiến tranh phá hủy. Theo Mannikka thì con số 108 của tổng số các tượng là số thiêng liêng của tôn giáo và văn hoá Ấn độ (108 cũng là số lần hiện thân của thần Vishnu, Shiva).


Cầu đá dẫn đường vào đền Angkor Wat. Một phần con đường này được xây dựng lại do chiến tranh phá hủy.


Angkor Wat được bao bọc bởi hào sâu nhân tạo, có thả sen, bề rộng tới 190m.


Đi hết cây cầu đá là tới cổng chính vào đền (phía sau)


Sau cổng chính là khuôn viên sân vườn rộng lớn bao quanh khu đền chính của Angkor...


Giữa khuôn viên là một con đường bằng đá dẫn vào khu đền chính, không nhớ rõ dài bao nhiêu, nhưng đi bộ cũng khá lâu. Có thể thấy hai bên hành lang vẫn là hình ảnh tượng rắn Nagar 7 đầu.


Trên đường đi, nhình 2 bên sẽ thấy hai tòa nhà, ngày xưa là thư viện.


Dưới chân thư viện.


Đi hết đoạn đường đá này là vào tới đền chính của Angkor Wat, một tuyệt tác kỳ diệu của người Khmer xưa, một trong những kỳ quan của thế giới...

(Xem tiếp entry sau)

MiNaH ở Cambodia (3): Ta Phrom

Ta Phrom là ngôi đền lãng mạng nhất ở Angkor, được vua Jayavarman VII xây dựng năm 1186 (nằm ngoài Angkor Thom) để tưởng niệm mẹ của nhà vua, Jayarajachudanami, dưới dạng tượng Quan âm Bồ tát Bát Nhã Ba la mật (Prajnaparamita, tượng trưng cho sự sáng suốt uyên thâm). Ngoài ra còn có tượng thầy của vua, Jayamangalartha. Cả hai tượng được đặt trong đền.

Ngôi đền có nhiều cây cổ thụ mọc ngay trên đền với rễ cây to lớn bao phủ các tháp và kiến trúc đền. Đó là hai loại cây Ficus religiosa và cây bông gạo (kapok). Ta Phrom đã bị bỏ hoang một thời gian dài. Các tảng đá lớn đổ nằm lổn ngổn khắp mọi nơi từ các tháp. Kiến trúc bị sụp đổ do cây rừng tàn phá qua bao thế kỷ. Không khí hoang sơ bao trùm ngôi đền. Cho nên, viếng đền Ta Phrom mới cảm nhận được cảm tưởng của những người tìm lại được Angkor lúc ban đầu khi họ chứng kiến Angkor trong trạng thái bỏ hoang giữa rừng rú. Chính vì đặc điểm này mà rất nhiều du khách đã đến thăm đền. Trong hầu hết lộ trình của các chuyến thăm quan du lịch quần thể Angkor, cũng như Angkor Wat, Angkor Thom hay Bayon, Ta Phrom là một địa điểm phải được ghé thăm.

Theo lời kể lại, xưa kia có một loài chim ăn phải hạt cây cổ thụ, rồi... ị lên trên tường thành. Sau đó, Ta Phrom bị bỏ hoang, các cây cổ thụ mọc lên, rễ cây to lớn ôm lấy đá, đá dựa vào cây, cả hai cùng nhau tồn tại với thời gian. Đây cũng là một điểm độc đáo của Ta Phrom. Hollywood đã nhạy bén cảm nhận được vẻ đẹp huyền bí và lãng mạn của Ta Phrom nên lấy khu đền này làm bối cảnh cho bộ phim Tomb Raider (Bí mật ngôi mộ cổ). Thời điểm đó, đoán làm phim phải trả cho ông Sáu Cò mỗi ngày 200000 USD (hai trăm ngàn USD) để ông ngưng việc cho khách viếng thăm Angkor trong thời gian quay bộ phim. Một phần cũng nhờ bộ phim này mà thế giới biết nhiều hơn đến Cambodia và quần thể Angkor. Chính vì vậy, Angelina Jolie, nữ diễn viên thủ vai chính trong phim đã trở thành công dân danh dự của Cambodia. Cảm phục trước trí tuệ và sức mạnh của người xưa khi xây dựng nên Angkor, Angelina cũng đã nhận một bé trai Cambodia làm con nuôi.


Đường vào Ta Phrom, cây rừng bao phủ.


Trên đường vào Ta Phrom có những nhóm người chơi nhạc và bán đĩa CD. Họ là những người tàn tật, nạn nhân của chất độc màu da cam, kiếm sống bằng việc chơi nhạc và chơi khá hay. Nghe nói mỗi khi có đoàn du lịch của nước nào đi ngang, họ chơi bản nhạc của nước đó. Bản nhạc Việt thường được chơi là "Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng". Tuy nhiên, khi đoàn du lịch của MiNaH đi ngang, họ đang chơi một bản dân ca Cambodia.


Dưới chân tường thành bao quanh đền làm bằng đá tổ ong.


Cây ôm lấy đá...


... đá dựa vào cây...


... cùng nhau tồn tại với thời gian.


Tuy nhiên, với sự tàn phá của thời gian, Ta Phrom cũng đã hư hại nhiều...


... nên đang được bảo quản, trùng tu.


Một nơi là bối cảnh trong phim Tomb Raider.


Một cảnh khác trong phim. Đây có lẽ là một trong những gốc cây đẹp nhất thế giới.


Chụp hình lưu niệm với "một trong những gốc cây đẹp nhất thế giới".


Đôi bạn dưới "gốc cây thủy chung".


Tạm biệt Ta Phrom với nhiều lưu luyến...

MiNaH ở Cambodia (2): Angkor Thom

Angkor Thom được xây dựng dưới thời vua Jayavarman VII (1181-1220), vị vua vĩ đại nhất trong lịch sử Cambodia. Ông cùng với vua Suryavarman II (người cho xây dựng Angkor Wat) là hai vị vua vĩ đại nhất của Cambodia, đã cho xây dựng 2 kiến trúc nổi bật trong quần thể Angkor là Angkor Thom và Angkor Wat. Angkor Thom được xây dựng sau Angkor Wat gần 100 năm. Jayavarman VII từng xâm chiếm và sáp nhập vương quốc Champa, Lào, phần lớn bán đảo Malay và mở rộng đế quốc Khơme đến biên giới Myanmar ngày nay. Với số tín đồ đạo Phật ngày càng gia tăng trong nước dưới thời ông cai trị, Jayavarman VII cũng được tôn vinh là vua Phật.

Angkor Thom (Angkor: kinh đô; Thom: lớn; Angkor Thom: kinh đô lớn) là khu vực kinh đô dưới thời vua Jayavarman, là nơi ông trị vì và thờ cúng Đức Phật. Angkor Thom có năm cổng thành có tường cao hào sâu bao quanh, trung tâm là đền Bayon lừng lẫy với những nụ cười của đá. Một cây cầu đá dẫn vào đền, mỗi bên là một dãy các vị thần, bên thiện bên ác, tổng cộng 108 vị đang kéo con rắn thần Naga bảy đầu. Ngoài đền Bayon ở trung tâm, trong khu vực Angkor Thom còn có các kiến trúc như đền Baphuong được xây trên một ngọn đồi, rất lớn hùng vĩ chỉ sau Angkor Wat trong quần thể Angkor; >cung điện hoàng gia Phimeanakas là nơi vua ở; khu “sân voi” (Elephant terrace) nơi xưa kia vua cùng quan thần xem cưỡi và đấu voi...


Chuẩn bị đi thăm Angkor Thom, trông "nhí nhảnh như cá cảnh" vậy đó .


Đang nghe HDV giới thiệu về Angkor Thom. Từ hồi xưa đi học, đến bây giờ vẫn vậy, mỗi khi nghe trình bày một vấn đề, HA lúc nào cũng ở hàng đầu và luôn chăm chú lắng nghe (xem entry sau cũng sẽ thấy y vậy ).


Cây cầu đá dẫn vào công thành phía Nam của Angkor Thom...


... bắc qua hào sâu (phía sau). Đây là cái hào nhân tạo do sức người tạo nên, bao quanh Angkor Thom, rộng khoảng 300m, nhằm mục đích ngăn ngừa thú dữ, cá sấu và giặc ngoại xâm.


Hai bên là các vị thần: bên Thiện... (đầu tượng trông mới là mới gắn vào, còn đầu tượng phía sau đã bị hư hại, một số bị mất đầu do chiến tranh, thời gian tàn phá hoặc bị con người... chặt, mang đi bán)


... và bên ác.


Cổng thành Angkor Thom.


Cổng thành (chụp gần, lấy hình tượng Phật).


Dưới chân cổng thành.


Lên xe đi về, cười tươi như hoa .

Bạn có thắc mắc tại sao chỉ có hình... cổng thành Angkor Thom à? Bởi vì đền Bayon, trung tâm của kinh đô Angkor Thom sẽ được giới thiệu ở entry sau.

MiNaH ở Cambodia (1): Giới thiệu quần thể Angkor

Angkor, người Việt gọi là Đế Thiên Đế Thích ở tỉnh Siem Reap, cách Phnompenh 317 km về hướng Bắc. Đây là một quần thể kiến trúc hơn 100 ngôi đền bằng đá, mà các vì vua trị vì đế quốc Khmer cổ đã xây dựng gần Siem Reap, kinh đô thời kỳ Angkor huy hoàng, trải dài từ đầu thế kỷ thứ 9 tới thế kỷ 15.

Quần thể Angkor rất lớn rộng khoảng 420 km2, trong đó có nhiều đền, cung điện. Du Khách phải có ít nhất 3 ngày thì mới tham quan hết được một số thắng tích thuộc phạm vi mở cửa cho công chúng. Giá vé tham quan là 20 đô la một ngày, mua vé xem ba ngày thì tốn 40 đô la. Ngoài ra còn có vé tuần, vé tháng... Angkor là di sản thế giới nên việc trùng tu quần thể Angkor được nhà nước Cambodia, Liên Hiệp quốc và nhiều nước rất quan tâm.

Khu quần thể Angkor do ông SokCung, một người Miên gốc Việt, còn được gọi là Sáu Cò quản lý từ gần chục năm nay. Hằng năm, ông này nạp cho chính phủ Cambodia một khoản tiền (không nhớ rõ), và khoản tiền này cao hơn hẳn so với khi chính phủ tự kinh doanh khu Angkor. Mấy năm đầu, ông Sáu Cò lỗ vốn, nhưng sau này, đặc biệt là sau khi Hollywood trình chiếu bộ phim Tomb Raider, đã có lời và lời rất nhiều. Những năm đầu ông Sáu Cò lỗ vốn do Angkor chưa được biết đến nhiều trên thế giới, và một phần do rất nhiều du khách người Hàn Quốc và Trung Quốc "chơi" ông. Họ mua vé rồi sau đó tuồn ra cho những người khác sử dụng vé đó. Ông Sáu Cò giàu lắm. Đi đâu cũng thấy cây xăng, khách sạn, resort mang tên ông. Nghe đồn ông có cô con gái 23 tuổi rất đẹp và tài giỏi nhưng để tiếp cận được cô ấy thì phải bước qua xác của 6 bodyguard.

Cách đây không lâu khoảng gần 150 năm, vào năm 1858, nhà thực vật học và thám hiểm Pháp Henri Mouhot đã khám phá ra Angkor hoang vắng chìm đắm trong rừng rậm từ bao thế kỷ. Đền bị các cây cổ thụ mọc phủ kín, rể cây khổng lồ chen vào các khe hở kiến trúc đá qua thời gian nhiều thế kỷ phá đổ và gây nên sự tàn phá đền. Trước cảnh hoang tàn âm u của các kiến trúc từ một nền văn minh chưa ai biết chìm sâu trong rừng rậm từ bao thế kỷ, Mouhot đã xúc động tràn ngập, ông viết một bài mô tả trong nhật ký, sau này in lại trong sách của ông “Voyages dans les royaumes du Siam du Cambodge et du Laos”. Sách này được xuất bản sau khi ông mất vì bệnh sốt rét năm 1861 trên sông Mekong gần Luang Prabang. Năm 1861 cũng là năm Pháp đánh chiếm Saigon và các tỉnh miền Nam. Trớ trêu thay như số phận trước đây của Angkor, mộ ông bị bỏ hoang biến mất trong rừng rậm và chỉ mới đây tình cờ tìm lại được vào năm 1990.

Sau khi Mouhot mất, nhật ký của ông được các người hầu thân cận mang về Bangkok và từ đó được trao lại cho vợ ông. Tạp chí “Le Tour du Monde”, năm 1863, đã trích từ sách nhật ký một chương giới thiệu và mô tả khám phá Angkor của ông đã kích thích trí tưởng tượng, óc tò mò, sự khao khát khám phá, tìm hiểu học hỏi ở nhiều nơi trên thế giới. Nhà thám hiểm Louis Delaporte sau đó đã đến Angkor nghiên cứu, vẽ hoạ đồ các kiến trúc và mang về Paris một số hiện vật (nay trưng bày ở viện bảo tàng Guimet).

Nhưng Mouhot không phải là người ngoại quốc đầu tiên tìm ra lại được Angkor. Trước ông rất lâu gần 3 thế kỷ là các giáo sĩ người Bồ Đào Nha. Một trong những người đầu tiên đó là Antonio da Magdalena, đến Angkor năm 1586. Năm 1589, ông đã đưa lại cho Diogo do Couto, sử gia chính thức của công ty Đông Ấn Bồ Đào Nha ghi lại tường trình của ông về chuyến thăm Angkor trước khi ông bị đắm tàu chết ở Natal năm 1589. Couto đã viết lại như sau về chuyến đi của Magdalena

“.. Cách nửa dặm từ thành phố này là một đền gọi là Angar. Đây là một công trình ngoại hạng đến nổi không có thể diễn tả được bằng ngòi viết, nhất là đây là một kiến trúc không giống bất cứ kiến trúc nào khác trên thế giới. Angar có các tháp, kiến trúc trang trí và tất cả những cái tinh tuý mà thiên tài con người đã nghỉ ra được. Đền được bao bọc bởi hào nước, đi vào đền bằng một cầu, được bảo vệ bởi hai tượng cọp bằng đá rất lớn và dữ dằn làm cho du khách phải sợ hãi..".

Những giáo sĩ Bồ Đào Nha khác cũng ngạc nhiên rung động trước sự vĩ đại mà họ đã chứng kiến. Marcello de Ribadeneyra đã viết như sau lần đầu tiên về Angkor bằng ngôn ngữ Tây phương xuất bản năm 1601:

“..Chúng ta cho rằng những người lập ra vương quốc Siam đến từ thành phố lớn nằm giữa một sa mạc trên vương quốc Cambodia. Tai đó có một thành phố cổ xưa đã bị đổ nát mà một số người cho rằng đã được xây bởi Alexander Đại đế hay bởi người La Mã, thật kinh ngạc là không có ai sống ở đó hiện nay, chỉ có thú dữ trú ngự, và người địa phương nói rằng nó đã được xây bởi người ngoại quốc."

Nhưng trước cả các giáo sĩ Bồ Đào Nha là sứ giả Trung quốc Châu Đạt Quan đã có mặt ở Angkor vào thế kỷ 13, lúc Angkor chưa bị bỏ hoang. Ông đã chứng kiến sinh hoạt của một xã hội, phong tục tập quán, vua chúa, đền đài. Tư liệu duy nhất vô cùng quí giá về vương quốc Angkor.

Quần thể Angkor là tên gọi chung cho một khu vực rất nhiều đền đài như Angkor Wat, Angkor Thom, Ta Prohm... mà sẽ được đề cập đến ở những entry sau.